Blog > Komentarze do wpisu

Łąg 1354???

W Łęgu przy głównej drodze zwanej 'berlinką",na niewielkim skwerku ustawiono głaz narzutowy a na nim umieszczono tablicę z czarnego granitu.Na tablicy złotymi literami wyryto napis "ŁĄG 660 LAT 1354-2014" Wynikało by z treści tablicy że Łąg jako miejscowość istnieje od 660 lat.A jak to było naprawdę ?

 

 Aby nie sięgać w prehistorię zaczniemy od powstania państwa polskiego czyli od  roku 966 kiedy to pierwszy historyczny władca ,Mieszko I,przyjął chrzest. Już za jego rządów Pomorze Gdańskie należało do księstwa.Późnej nastał  okres rozbicia dzielnicowego  trwający umownie od 1138 roku do koronacji Władysława Łokietka w roku 1320.  Pomorze należało do dzielnicy senioralnej.

Znamienny,dla  wydarzeń  był też rok 1228 kiedy to książę mazowiecki Konrad sprowadził,w celu chrystianizacji Prus, na ziemię chełmińską zakon krzyżacki.To wydarzenie miało później wpływ na dalsze losy Pomorza.W tym czasie   tereny starych parafii Brusy, Wiele i Czersk  a także Łąg, należały do palatynatu zaborskiego ( terra Zaborensis) który wchodził w skład kasztelani w Raciążu.Wskazuje na to dokument Mestwina II, księcia pomorskiego,wystawiony dla klasztoru Oliwskiego w r. 1292. Mestwin II 12 września 1293 r wystawił też dokument w którym " wymienione są punkty poczty książęcej leżące na szlaku z Oliwy przez Tczew, Starogard, Chojnice do zamku w Raciążu " A więc i przez Łąg .Wtedy Księstwo Pomorskie składało się z pięciu "województw" których siedziby znajdowały się w grodach będących siedzibami księcia.Były to:Gdańsk , Słupsk ,Tczew,Białogard łebski i Świecie z kasztelanią Raciąż.Ostatni książę pomorski Mestwin zmarł bez męskiego potomka 25 grudnia 1295 roku.Przedtem jednak przekazał swoją sukcesję księciu wielkopolskiemu Przemysławowi  co zapoczątkowało ponowne zjednoczenie ziem polskich.Przemysław został koronowany 26 czerwca 1295 roku.

 W tym miejscu należałoby powrócić do zakonu krzyżackiego który po podboju Prus i umocnieniu się państwa zakonnego wypowiedział całkowicie posłuszeństwo Polsce prowadząc z nią liczne wojny.Tak docieramy do roku 1308 i do nocy z 12 na 13 listopada . Wtedy to miało miejsce podstępne zajęcie przez krzyżaków stolicy Pomorza które jest zwane rzezią gdańską.

MAPA POSIADŁOŚCI KRZYŻACKICH W 1308 R. 

Trzeba tu dodać że w tym czasie Łąg leżał tuż nad granicą z państwa zakonnym.Po opanowaniu Gdańska Krzyżacy zajęli stopniowo całe  Pomorze .Zajmowali ziemie poprzez wykup od prywatnych właścicieli bądź siłowy podbój.Likwidowali polska administracje zastępując ją własną. W 1330 to Tuchola stała się siedzibą komtura, który władał krzyżackim komturstwem na miejsce polskiej kasztelani - Raciąż. To właśnie wtedy Łąg z całą ziemią zaborską wszedł w skład tego komturstwa. Zmieniono zasady lokacji z prawa polskiego na prawo chełmińskie (oparte na prawie magdeburskim) . Rozpoczęła się też,podobnie jak w Prusach, kolonizacja niemieckich osadników.Powoływano sołtysów czyli zaufane osoby które na miejscu reprezentowały interesy właścicieli ziemskich.Pilnowali oni porządku ,rozstrzygała drobne sprawy i zajmowała się ściąganiem podatków. Do ich obowiązków należała szarwark ( przymusowe świadczenie w postaci robót publicznych, głównie na rzecz budowy i utrzymania dróg) oraz służba wojskowa na wypadek wojny.Oczywiście po stronie krzyżackiej. Pierwszy zachowany dokument lokacyjny dotyczący Łęga pochodzi z czasów panowania komtura Albrechta von Leesten z 1354 r. W nim to,bliżej nieznany," Wojciech Doryng i zięć (według innych stryj) jego Paweł",(Mający do tej ziemi prawo,bądź jak to nieraz bywało,uzurpujący sobie je)  "nadali sołtysom Tomaszowi i Hieronimowi 60 włók ziemi".( 1 włóka =30 morgom, czyli 16,8 ha co dawało 1008 ha) Co najmniej więc od tego dnia Łąg ma sołtysa. "Otrzymano też przywilej odprawiania 2 mszy w tygodniu. W Łęgu była ludność mniej zasobna.Gdyby się jednak gospodarze zapomogli,wolno im mieć plebana. Tymczasem miał pleban z Czerska dojeżdżać.Włók plebańskich nie wyznaczono" .[W dostępnych mi tekstach dotyczących lokacji brak innych ważnych szczegółów] Ale sądząc po przywileju kaplica albo kościół widocznie już się tam znajdował. A to świadczy dobitnie że wioska nie była już małą i istniała od dawna.Zresztą lokacje krzyżackie na „surowym korzeniu” (czyli od podstaw)były rzadkie.Ponieważ  zmiany, jakie nastąpiły w strukturze osadniczej Pomorza Gdańskiego nie polegały na zakładaniu nowych wsi, lecz na nadawaniu istniejącym już osiedlom nowego prawa (najczęściej chełmińskiego). Z początku nowe lokacje obejmowały do kilku osad rocznie. Ich nasilenie nastąpiło po 1350 r., kiedy to wystawiano do dwudziestu przywilejów lokacyjnych w roku, zaś po 1380 r. nastąpił powolny ich spadek. Wcześniejsze dokumenty lokacyjne mogły się znajdować w którymś z grodów wojewódzkich ,w kasztelani,ewentualnie w jakimś z pobliskich klasztorów.Ślad po nich zaginął.W 1385 r. komtur Rudriiger von Elzer zapisał mieszkańcom wsi 6 nowych włók ziemi w zamian za wożenie poczty własnymi końmi . W tym czasie przez Łąg przebiegał już szlak handlowy i były tu 4 karczmy i „Sucha Buda” (hotel)  jak wspomina kronikarz.No i nadszedł w końcu pamiętny 15 lipca 1410 roku.Tu na marginesie warto wspomnieć jeszcze jednego komtura tucholskiego  Heinricha von Schwelborn .  Stał się znany z powodu pychy, przypisywanej mu przez kronikarza Jana Długosza w jego kronikarskim opisie bitwy grunwaldzkiej. Henryk tucholski miał być właścicielem mieczy grunwaldzkich wysłanych królowi polskiemu Władysławowi II Jagielle i jego bratu (stryjecznemu), wielkiemu księciu litewskiemu Witoldowi. Skończył jednak marnie.Długosz relacjonował:"Komtur Tucholi Henryk, który polecił, by noszono przed nim dwa miecze, [i] nie dawał się dobrym doradcom w żaden sposób odwieść od swego dumnego polecenia, gdy w haniebnej ucieczce z pola walki przybył do wsi Wielhniowa, dopadnięty przez pościg zginął w godny pożałowania sposób przez obcięcie głowy i poniósł straszną, ale zasłużoną karę za brak rozwagi i pychę."

Henryk tucholski został też przedstawiony przez Jana Matejko na obrazie Bitwa pod Grunwaldem jako ubrana na zielono postać z zarzuconą na głowę pomarańczową szatą w prawym dolnym rogu obrazu.



Victoria grunwaldzka skruszyła potęgę Zakonu ale aby Pomorze,po 158 latach,  powróciło do Polski potrzebna była jeszcze  wojna trzynastoletnia zakończona w 1466 roku II pokojem toruńskim.Później w 1525 nastąpiła sekularyzacja zakonu i hołd pruski,świeckiego już państwa Pruskiego.  Dalej w 1772 roku te właśnie Prusy dokonały I rozbioru Polski co na kolejne 148 oderwało Łąg  z Pomorzem Gdańskim od Polski. W 1920 na dziewiętnaście lat  znów powrócił Łąg do macierzy ale korytarz do Prus Wschodnich stał się jednym z elementów zarzewia II wojny światowej.Do dziś dawna stolica Prus Wschodnich Königsberg ( Królewiec)stanowi okręg Kaliningrad należący do eksklawy Rosji.

 

Résumé: Jako coś zabawnego i swoistą ciekawostkę można potraktować fakt że do tego "pomnika"  podchodzi się ,inaczej jak powszechnie,od  tyłu.Gorzej że ta tablice pomija faktyczną historię. Za twórców ,budowniczych Łęga  podaje obcych najeźdźców .Bowiem z faktu zachowanie tego właśnie aktu nadania jako najstarszego, wcale nie wynika 660 lecie Łęga a jedynie fakt krzyżackiej dominacji na tych ziemiach w tym czasie. Szczególnie że dbali oni przez wieki aby udowadniać swoje "prawa". Nie jest więc raczej uzasadnione aby ten fakt zajmował tak eksponowane miejsce.

 

 

 

 

 


http://www.ztn.com.pl/files_b/3_2008-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf

http://kpbc.ukw.edu.pl/dlibra/plain-content?id=2490

http://strona.kaszebsko.nazwa.pl/uploads/historia/Histori%C3%B4%20Kasz%C3%ABb%C3%B3w%20%287%29.pdf

http://pl.wikipedia.org/wiki/Komturia_tucholska 

http://pl.wikipedia.org/wiki/Heinrich_von_Schwelborn

https://books.google.pl/books?id=92FKLGkh7toC&pg=PA298-IA14&lpg=PA298-IA14&dq=Albrecht+von+Leesten&source=bl&ots=Lty7WL8PXP&sig=JOuMLshMbXmeAIo7mPd5SscUHZQ&hl=pl&sa=X&ei=7oEdVfTTBIHIsAGf6oDoAg&ved=0CCcQ6AEwAQ#v=onepage&q=Albrecht%20von%20Leesten&f=false

http://pl.wikipedia.org/wiki/Pomorze_Gda%C5%84skie

środa, 08 kwietnia 2015, zbyneks1

Polecane wpisy

  • "Teatralny Łąg"

    Wszedłem do naszego Ośrodka Kultury i natrafiłem na spektakl młodzieżowej, czerskiej Grupy M która prezentowała młodym widzom spektakl zatytułowany „Wielk

  • Teodora Kropidłowska

    Dziś parę słów o całkowicie zapomnianej ,u nas ,postaci o znanym i dziś w Łęgu nazwisku: Teodora Kropidłowska urodziła się w Łęgu dnia 28 lutego 1879 roku jako

  • Śp. Ks. Jan Ziemkowski (1874-1934)

    Ks. Jan Ziemkowski urodził się 27 lipca 1874 roku w Kurzętniku powiecie lubawskim w rdzinie mistrza szewskiego Franciszka i Wiktorii z Romanowskich. Po wczesnej